Câu chuyện đã xảy ra từ nhiều năm trước. Lúc đó, cô Thompson đang dạy
tai trường tiểu học của một thị trấn nhỏ tại Hoa Kỳ. vào ngày khai
giảng năm học mới, cô đứng trước những em học sinh lớp 5, nhìn cả lớp
và nói cô sẽ yêu thương tất cả các học sinh như nhau. Nhưng thực ra cô
biết mình sẽ không làm được điều đó bởi cô đã nhìn thấy cậu học sinh
Teddy Stoddard ngồi lù lù ngay bàn đầu. Năm ngoái cô đã từng biết Teddy
và thấy cậu bé chơi không đẹp với bạn bè, quần áo thì lôi thôi lếch
thếch, còn người ngợm thì lại quá bẩn thỉu. "Teddy trông thật khó ưa".
Chẳng những thế, cô thompson còn dùng cây bút đỏ vạch một chữ thập rõ
đậm vào hồ sơ cá nhân của Teddy và ghi chữ F đỏ chói ngay phía ngoài
(chữ F là hạng kém). Ở trường này, vào đầu năm học mỗi giáo viên đều
phải xem thành tích học tập của từng học sinh trong lớp mình chủ nhiệm.
Cô Thompson đã nhét hồ sơ cá nhân của Teddy đến cuối cùng mới mở ra
xem, và cô rất ngạc nhiên về những điều đọc được. Cô giáo chủ nhiệm lớp
1 đã nhận xét Teddy như sau: "Teddy là một đứa trẻ thông minh và luôn
vui vẻ. Học giỏi và chăm ngoan... Em là nguồn vui cho người chung
quanh". Cô giáo lớp 2 nhận xét: "Teddy là một học sinh xuất sắc, được
bạn bè yêu quý nhưng có chút vấn đề vì mẹ em ốm nặng và cuộc sống gia
đình thật sự là một cuộc chiến đấu". Giáo viên lớp 3 ghi: "Cái chết của
người mẹ đã tác động mạnh đến Teddy. Em đã cố gắng học, nhưng cha em
không mấy quan tâm đến con cái và đời sống gia đình sẽ ảnh hưởng đến em
nếu em không được giúp đỡ". Giáo viên chủ nhiệm lớp 5 nhận xét: "Teddy
tỏ ra lãnh đạm và không tỏ ra thích thú trong học tập. Em không có
nhiều bạn và thỉnh thoảng ngủ gục trong lớp". Đọc đến đây, cô Thompson
chợt hiểu ra vấn đề và cảm thấy tự hổ thẹn. Cô còn thấy áy náy hơn khi
đến lễ Giáng sinh, tất cả học sinh trong lớp đem tặng cô những món quà
gói giấy màu và gắn nơ thật đẹp, ngoại trừ món quà của Teddy. Em đem
tặng cô một gói quà bọc vụng về bằng loại giấy gói hàng nâu xỉn mà em
tận dụng lại từ loại túi giấy gói hàng của tiệm tạp hóa. Cô Thompson
cảm thấy đau lòng khi mở gói quà ấy ra trước mặt cả lớp. Một vài học
sinh đã bật cười khi thấy cô giơ lên chiếc vòng giả kim cương cũ đã sút
mất vài hột đá và một chai nước hoa chỉ còn lại một ít. Nhưng cô đã dập
tắt những tiếng cười nhạo kia khi cô khen chiếc vòng đẹp, đeo nó vào
tay và xịt một ít nước hoa trong chai lên cổ tay. Hôm đó Teddy đã nán
lại cho đến cuối giờ để nói với cô: "Thưa cô, hôm nay cô thơm như mẹ em
ngày xưa". Sau khi đứa bé ra về, cô Thompson đã ngồi khóc cả giờ đồng
hồ. Và chính từ hôm đó, ngoài dạy học cô còn lưu tâm chăm sóc cho Teddy
hơn trước. Mỗi khi cô đến bàn em để hướng dẫn thêm, tinh thần Teddy
dường như phấn chấn hẳn lên. Cô càng động viên em càng tiến bộ nhanh.
Vào cuối năm học, Teddy đã trở thành học sinh giỏi nhất lớp. Và trái
với phát biểu của mình vào đầu năm học, cô đã không yêu thương mọi học
sinh như nhau. Teddy là học trò cưng nhất của cô.
Một năm sau, cô tìm thấy một mẩu giấy nhét qua khe cửa. Teddy viết: "Cô
là cô giáo tuyệt vời nhất trong đời em". Sáu năm sau, cô lại nhận được
một bức thư ngắn từ Teddy. Cậu cho biết đã tốt nghiệp trung học, đứng
hạng ba trong lớp và "Cô vẫn là người thầy tuyệt vời nhất trong đời
em". Bốn năm sau, cô lại nhận được một lá thư nữa. Teddy cho biết dù
hoàn cảnh rất khó khăn khiến cho cậu có lúc cảm thấy bế tắc, cậu vẫn
quyết tốt nghiệp đại học với hạng xuất sắc nhất, nhưng "Cô vẫn luôn là
cô giáo tuyệt vời mà em yêu quý nhất trong đời". Rồi bốn năm sau nữa cô
nhận được bức thư trong đó Teddy báo tin cho biết cậu đã đậu tiến sĩ và
quyết định học thêm lên. "Cô vẫn là người thầy tuyệt nhất của đời em",
nhưng lúc này tên cậu đã dài hơn. Bức thư ký tên Theodore F.Stoddard -
giáo sư tiến sĩ.
Câu chuyện vẫn chưa kết thúc tại đây. Một bức thư nữa được gửi đến nhà
cô Thompson. Teddy kể cậu đã gặp một cô gái và cậu sẽ cưới cô ta. Cậu
giải thích vì cha cậu đã mất cách đây vài năm nên cậu mong cô Thompson
sẽ đến dự lễ cưới và ngồi ở vị trí vốn thường được dành cho mẹ chú rể.
Và bạn thử đoán xem việc gì đã xảy ra? Ngày đó, cô đeo chiếc vòng kim
cương giả bị rớt hột mà Teddy đã tặng cô năm xưa, xức thứ nước hoa mà
Teddy nói mẹ cậu đã dùng vào kỳ Giáng sinh cuối cùng trước lúc bà mất.
Họ ôm nhau mừng rỡ và giáo sư Stoddard thì thầm vào tai cô Thompson:
"Cám ơn cô đã tin tưởng em. Cám ơn cô rất nhiều vì đã làm cho em cảm
thấy mình quan trọng và cho em niềm tin rằng mình sẽ tiến bộ". Cô
Thompson vừa khóc vừa nói nhỏ với cậu: "Teddy, em nói sai rồi. Chính em
mới là người đã dạy cô rằng cô có thể sống khác đi. Cô chưa từng biết
dạy học cho tới khi cô được gặp em".
Tác giả khuyết danh.
Đàm Thư sưu tầm và biên dịch.